Een vrouw die alles goed doet, veel sporten, licht eten, weinig vet, magere kwark en een salade als lunch, verliest vaker haar cyclus dan een vrouw die elke dag stevig eet. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het is precies hoe het lichaam werkt. Een menstruatiecyclus is geen basisfunctie, het is een luxefunctie. Het lichaam onderhoudt hem alleen als er genoeg energie, genoeg vet en genoeg rust binnenkomt om een zwangerschap te kunnen dragen. Komt er te weinig binnen of is er te veel stress, dan zet het lichaam de voortplanting als eerste op pauze. Een cyclus die schuift of wegblijft is dus zelden een defect. Het is een meetinstrument dat laat zien hoe de energiebalans ervoor staat. In dit artikel lees je wat hormonen nodig hebben en wat het bord daaraan kan doen.
Waarom zet het lichaam de cyclus op pauze?
Diep in de hersenen zit een klein centrum dat de hele cyclus aanstuurt. Het geeft signalen aan de hypofyse, die op zijn beurt de eierstokken aanzet tot de rijping van een eicel en de aanmaak van oestrogeen en progesteron. Dat centrum kijkt voortdurend naar de voorraden: hoeveel energie komt er binnen, hoeveel vet is er opgeslagen, hoe hoog staat het stresshormoon cortisol. Zijn de signalen ongunstig, dan dempt het de aansturing en hapert de eisprong. Zonder eisprong wordt de cyclus lang, onregelmatig of blijft hij helemaal weg. Dat is geen ziekte maar een verstandige keuze van het lichaam: in een periode van schaarste is een zwangerschap onverstandig. Het probleem is dat het lichaam een dieet, een marathonschema of een chronisch drukke baan niet kan onderscheiden van echte schaarste. Het meet alleen wat er binnenkomt en wat eruit gaat.
Herken je dit?
- Je bent afgevallen of streng gaan eten, en de cyclus werd langer of bleef weg
- Je sport vijf of zes keer per week, vooral cardio, en eet daarna een lichte maaltijd
- Je eet vetarm: magere zuivel, kipfilet, weinig eidooiers, geen boter
- Je slaapt kort en bent koud, moe en prikkelbaar, en de cyclus is daarin gaan meeschuiven
Herken je dit?
Genoeg eten, echte vetten en een bord dat elke dag bouwstoffen levert: veel vrouwen merken binnen een paar weken dat ze warmer, rustiger en energieker zijn, en dat is precies de basis die hormonen nodig hebben. Het Oerplan wordt volledig op jou geschreven: jouw klachten, jouw smaak, jouw dag, met echte voeding als fundament.
Bekijk hoe het Oerplan werkt →Hormonen worden gebouwd van vet en cholesterol
Oestrogeen en progesteron zijn steroïdhormonen, en steroïdhormonen worden gemaakt van cholesterol. Dat is geen mening maar biochemie. Wie jarenlang vetarm eet, met magere kwark, kipfilet zonder vel, eiwitten zonder dooier en een spray in plaats van boter, haalt precies de grondstof weg waar die hormonen van gebouwd worden. Daar komen de vetoplosbare vitamines bij, A, D, E en K, die alleen met vet mee naar binnen komen en die het lichaam nodig heeft om de eierstokken hun werk te laten doen. Een laag-vet-dieet voelt gezond en verantwoord, en het is bij een cyclus die wegblijft vaak juist de eerste plek om te kijken. De oplossing is niet ingewikkeld: eidooiers, vet vlees, grasboter om in te bakken, volle kwark en kaas, vette vis. Hoe het bredere plaatje van vrouwelijke hormonen in elkaar zit, lees je in Hormonale disbalans bij vrouwen.
Geen model, geen filter
"Vroeger at ik zoals de meeste mensen: boterhammen, pasta, bewerkt eten. (weinig vet, veel koolhydraten) Moe wakker, middagdips, nooit echt fit. Nadat ik mijn voeding omgooide naar oervoeding, veel vlees en eieren, puur en onbewerkt, veranderde dat. Geen 30-dagen-wonder; jaren consistent eten zoals je lichaam het bedoeld heeft. Het Oerplan is precies hoe die omslag begint."
Wieger, oprichter van Oerplan
Te weinig energie: het lichaam telt wel
Naast vet meet het lichaam de totale hoeveelheid energie die binnenkomt, afgezet tegen wat eruit gaat. Een lange dag met een koffie als ontbijt, een salade als lunch en een lichte avondmaaltijd, met daarbovenop een training, levert dag in dag uit een tekort op. Niet groot genoeg om flauw te vallen, wel groot genoeg om het regelcentrum in de hersenen te laten besluiten dat dit geen tijd voor een zwangerschap is. Het rare is dat veel vrouwen in die situatie helemaal niet het gevoel hebben dat ze te weinig eten. Ze eten immers de hele dag, alleen niet iets wat vult. Twee stevige maaltijden rond vlees, vis of eieren, gegeten tot echte verzadiging, leveren meer dan vijf kleine, verantwoorde momenten samen. Vrouwen reageren daarbij gevoeliger op streng koolhydraatarm eten dan mannen: helemaal zonder koolhydraten ziet het lichaam opnieuw schaarste. Fruit, een aardappel bij het avondeten, volle zuivel en een lepel honing horen er dus gewoon bij. Zo'n bord dat vult en tegelijk de bouwstoffen levert, is precies wat het Oerplan voor je uitwerkt.
De andere route: insuline en PCOS
Niet elke onregelmatige cyclus komt uit een tekort. Er is ook een route van te veel: te veel snelle koolhydraten, te vaak eten, een insuline die de hele dag hoog staat. De eierstokken zijn gevoelig voor insuline. Bij een constant hoge spiegel raken ze ontregeld, gaan ze meer mannelijke hormonen aanmaken en hapert de eisprong. Dat is de kern van PCOS, en het geeft dezelfde klacht, een cyclus die lang, onregelmatig of afwezig is, maar met een ander uiterlijk: eerder aankomen dan afvallen, trek in zoet, een onzuivere huid, haargroei op ongewenste plekken. De aanpak verschilt van de tekort-route, en toch komt het bord op hetzelfde uit: eiwit en vet als anker, koolhydraten als aanvulling in plaats van als basis, geen tussendoortjes zodat de insuline rust krijgt. Alleen ligt hier de nadruk op minder snelle suikers, en bij de tekort-route op meer eten. Meer daarover in PCOS en voeding: waarom bloedsuiker de sleutel is.
Stress, cardio en slaap: de versterkers
Cortisol, het stresshormoon, wordt uit dezelfde grondstof gemaakt als de geslachtshormonen, en bij aanhoudende stress krijgt cortisol voorrang. Een drukke baan, weinig slaap en een hoofd dat niet stilstaat werken zo rechtstreeks tegen de cyclus. Sport is daarbij een dubbel verhaal. Bewegen is goed en hoort erbij, maar zes keer per week hardlopen of een uur cardio op een lege maag is voor het lichaam een extra tekort en een extra stressprikkel tegelijk. Wandelen en twee of drie keer per week krachttraining geven het lichaam het signaal dat het sterk is, zonder het leeg te trekken. Slaap is de tijd waarin hormonen aangemaakt worden; wie structureel zes uur ligt, snoept van de voorraad. Hoe je het stresssysteem tot rust brengt, lees je in Cortisol verlagen op een natuurlijke manier. Blijft de menstruatie langer dan drie maanden weg, sluit dan een zwangerschap uit en ga naar de huisarts; dat geldt ook bij een plotselinge verandering in het patroon. Voeding kan ondersteunen, maar dat onderzoek vervangt het niet.
Wat je vanaf morgen anders doet
Eet genoeg, en eet echt. Twee stevige maaltijden per dag rond vlees, vis of eieren, tot je echt vol zit. Zet het vet terug: bak in grasboter, eet de dooier, kies volle kwark en vet vlees. Rood vlees drie keer per week levert ijzer en zink, twee mineralen die na elke menstruatie aangevuld moeten worden en die de eierstokken nodig hebben. Houd koolhydraten erbij als aanvulling: fruit, een aardappel, honing, volle zuivel. Ruil een deel van de cardio in voor wandelen en krachttraining, en bescherm je slaap alsof het een afspraak is. Wat de meeste vrouwen als eerste merken, is dat de kou en de constante trek verdwijnen en de energie terugkomt; de cyclus reageert traag, drie maanden is een reëel eerste ijkpunt. Het fundament onder dit alles lees je in Wat is oervoeding?
Het Oerplan vertaalt dit naar jouw situatie: via de intake worden jouw klachten, voorkeuren en dagritme meegenomen en krijg je binnen 48 uur een persoonlijk 30-dagenplan met een keuzekaart waar je niet fout uit kunt kiezen.
Doe de gratis analyse
12 korte vragen, direct je uitkomst
Wil je dit vertaald naar je eigen bord? Dan bekijk het voedingsplan op maat.
Veelgestelde vragen
Kan te weinig eten je menstruatie laten uitblijven?
Ja. Bij een structureel tekort aan energie en vet zet het lichaam de cyclus als eerste op pauze, omdat een zwangerschap dan onverstandig zou zijn. Dat gebeurt ook bij vrouwen zonder ondergewicht die elke dag net te licht eten.
Welke voeding helpt bij een onregelmatige cyclus?
Genoeg eten met echte vetten: eidooiers, vet vlees, grasboter, volle zuivel en vette vis als grondstof voor hormonen, rood vlees voor ijzer en zink, en koolhydraten uit fruit en aardappel erbij in plaats van streng koolhydraatarm.
Kan te veel sporten je cyclus verstoren?
Ja, vooral veel cardio in combinatie met licht eten. Het lichaam ziet dat als tekort en stress tegelijk. Wandelen en krachttraining zijn vriendelijker voor de cyclus dan dagelijks hardlopen op een lege maag.
Wanneer ga ik met een uitblijvende menstruatie naar de huisarts?
Blijft de menstruatie langer dan drie maanden weg, sluit dan eerst een zwangerschap uit en ga naar de huisarts. Ook bij een plotselinge verandering in het patroon is dat de juiste stap.
