Deze voeding verstoort je hormonen (en dit eet je in plaats daarvan)

Een hormonale disbalans komt zelden uit het niets. Toch zoeken de meeste mensen de oorzaak buiten zichzelf: leeftijd, stress, pech, iets in het drinkwater. Ondertussen staat de grootste verstoorder gewoon in hun keukenkastje. Wat je dagelijks eet en drinkt, bepaalt of je hormoonhuishouding grondstoffen krijgt of tegenwerking. En het venijnige is: de producten die het systeem het meest onder druk zetten, worden verkocht als normaal of zelfs als gezond. Suiker de hele dag door, flesjes vloeibare kookboter, light-yoghurt, het wijntje als ontspanning. Dit artikel loopt de vijf grootste verstoorders langs, met per stuk de vervanger die wel werkt.

Welke voeding verstoort je hormonen?

Eerst kort hoe het werkt. Hormonen zijn boodschappers die je lichaam zelf bouwt van vet en cholesterol, met mineralen als zink, magnesium, jodium en selenium als hulpstoffen. Een verstoorder doet één van twee dingen: hij houdt een dominant hormoon kunstmatig hoog (zoals suiker met insuline doet en stress met cortisol), of hij onthoudt de fabriek zijn grondstoffen (zoals mager en bewerkt eten doet). In beide gevallen raakt het hele netwerk ontregeld, want hormonen werken als een team: trek er één scheef en de rest beweegt mee. Educatie dus, geen paniek: wie de verstoorders eruit haalt en de bouwstoffen erin, geeft het systeem wat het nodig heeft om zijn werk te doen. Bij aanhoudende klachten laat je het gewoon checken met bloedonderzoek via de huisarts.

Herken je dit?

• De hele dag door kleine eetmomenten met iets zoets of iets uit een pakje
• Bakken in vloeibare boter uit een flesje, margarine op tafel
• Meerdere avonden per week alcohol om te ontspannen
• Jaren van light-producten en mager eten, maar niet fitter geworden

Verstoorder 1: suiker en snelle koolhydraten, de hele dag door

Het gaat hier niet om het toetje op zondag maar om het patroon: brood bij ontbijt en lunch, koek bij de koffie, frisdrank of sap tussendoor, pasta in de avond. Elke piek vraagt om insuline, en wie elke twee uur eet, houdt dat hormoon praktisch constant aan. Insuline is dominant: staat het altijd hoog, dan komt vetverbranding niet op gang en wordt elke bloedsuikerdip een cortisolmoment. Dat duo trekt vervolgens de geslachtshormonen mee omlaag. De vervanger: twee stevige maaltijden per dag rond eiwit en vet, met koolhydraten uit fruit (het liefst bevroren bosvruchten), honing, aardappel en rijst als aanvulling van zo'n twintig procent van het bord. Zoet wordt dan weer iets voor af en toe in plaats van de motor van je dag.

Verstoorder 2: zaadoliën en margarine

Zonnebloemolie, sojaolie, margarine en de flesjes vloeibare kookboter die eruitzien als boter maar het niet zijn: industrieel bewerkte vetten waar je hormoonfabriek weinig mee kan. Ze verdringen precies de vetten die wel bouwmateriaal leveren, en ze zitten bovendien verstopt in vrijwel elk bewerkt product, van sauzen tot koekjes. Die flesjes kookboter kunnen linea recta de prullenbak in. De vervanger is ouderwets simpel: koken en bakken in grasboter, die naast verzadigd vet ook omega-3 levert, en extra vierge olijfolie alleen koud over salade of groente. Waarom die omschakeling zo veel uitmaakt, lees je in Zijn zaadoliën slecht voor je?

Verstoorder 3: alcohol

Het glas wijn of de biertjes voelen als ontspanning, maar hormonaal is alcohol een dubbele aanslag. Bij mannen drukt het de aanmaak van testosteron en bevordert het de omzetting richting oestrogeen; bij vrouwen remt het de afbraak van oestrogeen, waardoor de verhouding scheef kan groeien. En bij iedereen sloopt alcohol de diepe slaap, precies de uren waarin het lichaam zijn geslachtshormonen aanmaakt en herstelt. Wie elke avond drinkt, saboteert dus elke nacht de fabriek. De vervanger is geen mocktail-hype maar eerlijkheid: alcohol minimaal, het liefst alleen bij gelegenheden, en de avondontspanning uit een wandeling, een warme douche of een blokje pure chocolade boven de 85 procent, dat meteen magnesium levert.

Verstoorder 4 en 5: light-producten en te weinig eten

Dit is de meest onderschatte categorie, omdat hij vermomd gaat als gezond gedrag. Magere kwark, light-frisdrank, halvarine, kleine porties: jarenlang zo eten betekent jarenlang te weinig vet en cholesterol binnenkrijgen, en dat is letterlijk te weinig grondstof voor je hormonen. Zoetstoffen houden intussen de zoetbehoefte en de snaaicultuur in stand zonder iets te voeden. Waarom dat hele light-schap zijn belofte nooit waarmaakt, lees je in Waarom light-producten je niet slanker maken. Nog een stap erger is chronisch te weinig eten of crashdiëten: het lichaam leest langdurige schaarste als crisis en zet de hormoonproductie op de spaarstand, want voortplanting en herstel zijn luxeprojecten in magere tijden. De vervanger voor beide: eten tot verzadiging, met volle zuivel in plaats van mager, echte boter in plaats van halvarine, en nooit meer een dieet van honger en sla.

En soja, plastic en verzorgingsproducten dan?

Daar wordt veel over geschreven, vaak met paniek. Nuchter samengevat: soja bevat plantaardige stoffen die zwak op oestrogeen lijken, en in de hoeveelheden van een gemiddeld westers eetpatroon is het effect klein. Wie dagelijks sojavlees en sojamelk als basis gebruikt, kan dat beter inruilen voor echt vlees en volle zuivel, maar dat is vooral omdat die laatste meer bouwstoffen leveren. Hetzelfde geldt voor weekmakers in plastic en stoffen in verzorgingsproducten: blootstelling beperken is verstandig (niet opwarmen in plastic, simpele producten kiezen), maar wie zijn zorgen daarop richt terwijl er nog margarine, suiker en zes glazen bier per week in huis zijn, begint aan de verkeerde kant. Voeding eerst. Dat is de knop waar je elke dag drie keer aan draait.

Wat je vanaf morgen anders doet

Verwacht in de eerste week eerlijk gezegd wat gemor van je lijf. Wie van zes zoete eetmomenten naar twee stevige maaltijden gaat, voelt een paar dagen trek op de oude momenten; dat is gewenning, geen honger. Eet op die momenten desnoods een gekookt ei of een handje noten en houd vol. Na een week of twee draait het om: de maaltijden dragen je, de snaaimomenten verdwijnen en de energie wordt vlakker en betrouwbaarder over de dag.

Loop vandaag je keuken door en haal de grote vijf eruit: de suikervoorraad, het flesje kookboter en de margarine, de light-producten, en beperk de alcohol tot gelegenheden. Zet er de bouwers voor in de plaats: rood vlees, vette vis, eieren, volle zuivel, grasboter, bevroren fruit. Eet twee keer per dag tot verzadiging en geef het systeem een paar weken. Wegnemen is de helft van het werk; de andere helft is opbouwen, en die volgorde staat uitgewerkt in Hormonale disbalans herstellen: waar je begint (en wat je kunt overslaan). Het complete eetpatroon eronder vind je in Wat is oervoeding?

Het Oerplan vertaalt dit naar jouw situatie: via de intake worden jouw klachten, voorkeuren en dagritme meegenomen en krijg je binnen 48 uur een persoonlijk 30-dagenplan met een keuzekaart waar je niet fout uit kunt kiezen.

Doe de gratis analyse
12 korte vragen, direct je uitkomst

Zelf aan de slag? Dan lees hoe je een voedingsschema zelf maakt.

Veelgestelde vragen