Wallen en donkere kringen: wat je ogen verklappen over je slaap, zout en bord

Wallen en donkere kringen worden verkocht als een huidprobleem, met een oogcrème als oplossing. Maar de huid onder je ogen doet niets verkeerd. Hij laat alleen als eerste zien wat er in de rest van het lichaam gebeurt, omdat hij zo dun is. Vocht dat wordt vastgehouden door bewerkt eten en alcohol, vaatjes die wijd staan door slaaptekort, bloed dat te weinig ijzer bevat en door een bleke huid heen schemert: dat tekent zich onder de ogen af, lang voordat je het ergens anders merkt. Een crème kan dat een uur camoufleren. Wat er op je bord ligt en hoe je slaapt, bepaalt hoe je er morgenochtend uitziet.

Waarom zie je het onder je ogen als eerste?

De huid onder de ogen is de dunste van het hele lichaam, ongeveer een halve millimeter, met weinig vet eronder en veel kleine bloedvaatjes vlak onder het oppervlak. Dat maakt hem tot een soort raampje. Houdt het lichaam vocht vast, dan hoopt dat zich op in het losse weefsel onder de ogen en krijg je wallen. Staan de vaatjes wijd open of is het bloed bleek, dan schemert dat er donker doorheen en krijg je kringen. Twee verschillende dingen dus, met vaak dezelfde oorzaken: wat je eet en drinkt, hoeveel ijzer je binnenkrijgt en hoe je nachten zijn. Vandaar dat mensen die precies even lang slapen er zo verschillend uit kunnen zien: het verschil zit vaak op het bord.

Herken je dit?

• Na een avond met wijn, chips of afhaaleten zijn je ogen de volgende ochtend dik en opgezet
• De kringen zijn er ook na een nacht van acht uur, en worden erger tegen het einde van een drukke week
• Je bent vaker moe, snel buiten adem op de trap of hebt koude handen, en de kringen horen daarbij
• Je hebt een verstopte neus of hooikoorts en merkt dat de zwelling dan meteen erger wordt

Wallen: vocht uit pakjes en zakjes, niet uit het zoutvaatje

De klassieke tip is: minder zout. Maar het zout dat wallen geeft, komt zelden uit het vaatje op tafel. Het zit in pakjes en zakjes: kant-en-klare sauzen, chips, soep uit een pak, pizza, vleeswaren met een lange ingrediëntenlijst. Daar zit zout in combinatie met suiker en snelle koolhydraten, en juist die combinatie laat het lichaam vocht vasthouden. Koolhydraten worden opgeslagen met water erbij, en een hoge insuline zorgt dat de nieren zout en vocht langer bewaren. Wie in de avond een zak chips en een paar glazen wijn wegwerkt, wordt daarom wakker met een opgeblazen gezicht, ook zonder één korrel zout toe te voegen. Zout gewoon bij echt eten, een biefstuk of een gebakken ei, geeft dat effect niet: er zit geen suiker naast en de insuline blijft laag. Hoe dat mechanisme in de rest van het lichaam werkt, lees je in Vocht vasthouden.

Alcohol verdient een eigen regel. Het onttrekt eerst vocht, waarna het lichaam overcompenseert en vocht vasthoudt op precies de verkeerde plekken. Bovendien verwijdt alcohol de bloedvaten in het gezicht en slaap je er slechter door. De ochtend na een borrel zie je dus drie dingen tegelijk onder je ogen: zwelling, roodheid en de vermoeidheid van een nacht die niet hersteld heeft.

Donkere kringen: slaaptekort en een scherm tot laat

Bij te weinig slaap gebeuren er twee dingen onder de ogen. De huid wordt bleker, omdat de doorbloeding van de huid zelf afneemt, en de vaatjes eronder zetten uit en vullen zich met bloed dat minder zuurstof bevat. Dat is de blauwpaarse zweem die iedereen kent van een korte nacht. Het gaat daarbij niet alleen om het aantal uren. Wie om elf uur in bed ligt maar tot tien uur nog gegeten en tot half elf nog gescrold heeft, krijgt een nacht waarin het lichaam de eerste uren druk is met verteren en het brein nog op daglicht staat. Dan lig je wel acht uur, maar herstel je er zes. Welke eetgewoontes je nacht ondermijnen, staat in Slecht slapen? Deze 5 eetgewoontes slopen je nacht. Een stevige avondmaaltijd rond zes of zeven uur, daarna niets meer en het scherm een uur voor bed uit, is het simpelste wat je voor je ogen kunt doen. Een vast dagritme met twee stevige maaltijden, zoals het Oerplan dat neerzet, maakt zo'n avond vanzelf rustiger.

IJzer en B12: waarom de huid bleek wordt

De meest vergeten oorzaak van donkere kringen is bloed dat te weinig ijzer bevat. IJzer zit in de rode bloedcellen die zuurstof vervoeren en de huid zijn kleur geven. Is er te weinig van, dan wordt de huid bleker en schemeren de vaatjes eronder donkerder door. Vooral vrouwen lopen hier tegenaan: elke maand bloedverlies, en vaak een bord met weinig rood vlees. Brood, pasta, salade en een schepje spinazie leveren nauwelijks ijzer dat het lichaam echt opneemt. Rood vlees wel, en eieren en vette vis leveren de B12 die nodig is om nieuwe rode bloedcellen te maken. Wie naast de kringen ook moe is, koude handen heeft of snel buiten adem raakt, herkent misschien meer in Altijd moe als vrouw? IJzer is de vergeten verdachte. Drie keer per week rood vlees, gevarieerd van biefstuk tot gehakt en riblappen, plus vrijwel dagelijks eieren, is de simpelste manier om de huid weer kleur te geven. Niet in een week, wel in een paar maanden, want zo lang doet het lichaam erover om de voorraad aan te vullen.

Neus, allergie en wat gewoon aanleg is

Een verstopte neus stuwt het bloed in de vaatjes rond de ogen; het kan niet goed weg en kleurt de huid donkerder. Hooikoorts en een huisstofmijtallergie geven daarom vaak seizoensgebonden kringen, met wrijven in de ogen als extra. Daar kun je met voeding weinig aan doen, behalve de ontsteking in het lichaam niet nog verder opstoken met suiker en zaadoliën. En dan het eerlijke deel: een deel van de donkere kringen is aanleg. Diepliggende ogen, een dunne huid, een huidskleur waarbij pigment rond de ogen van nature sterker is, en op latere leeftijd het vet dat onder de ogen verschuift: dat verander je niet met een bord. Wel kun je zorgen dat wat je zelf in de hand hebt, vocht, slaap en ijzer, niet meer meetelt. Dat scheelt bij de meeste mensen zichtbaar. Eén nuchtere zin ten slotte: ontstaat er plotseling forse zwelling rond de ogen, vooral in de ochtend, of zwellen ook de enkels op, laat dat dan nakijken bij de huisarts, want nieren en schildklier kunnen daarin meespelen.

Wat je vanaf morgen anders doet

Haal de pakjes en zakjes uit huis en eet echt eten, dat je zelf zout. Zet rood vlees drie keer per week op het bord, eieren bijna elke dag en vette vis één of twee keer per week. Laat alcohol een paar weken staan en kijk wat de ochtendspiegel zegt. Eet je avondmaaltijd stevig en op tijd, en houd daarna de keuken en het scherm dicht. Drink verspreid over de dag en beweeg elke dag een half uur, zodat vocht ook echt afgevoerd wordt. De zwelling reageert het snelst, vaak binnen een week of twee; de kleur van de huid volgt in de maanden daarna, als de ijzervoorraad aangroeit. Een bleke, matte huid in de rest van het gezicht lees je terug in Een doffe huid? Voed hem van binnenuit. Het voedingsfundament onder dit alles vind je in Wat is oervoeding?

Het Oerplan vertaalt dit naar jouw situatie: via de intake worden jouw klachten, voorkeuren en dagritme meegenomen en krijg je binnen 48 uur een persoonlijk 30-dagenplan met een keuzekaart waar je niet fout uit kunt kiezen.

Doe de gratis analyse
12 korte vragen, direct je uitkomst

Wil je dit vertaald naar je eigen bord? Dan bekijk het voedingsplan op maat.

Veelgestelde vragen